Preimplantasyon genetik tani (PGT) genetikte en önemli konulardan biri.Genetik hastaliklardan ‘arinmis’, saglikli bebekler dünyaya getirmek açisindan ideal bir yöntem uzmanlar, özellikle kansere yatkin çiftlerin bu yönteme basvurmasini öneriyor. Dünyanin en ünlü tüp bebek ve genetik uzmanlari Antalya’da düzenlenen 5. Dünya Preimplantasyon Genetik Tani Kongresi’nde bir araya geldi. Tüp bebekteki son gelismeler, embriyolarda preimplantasyon genetik tani, mikroenjeksiyon, kök hücre nakli, gen tedavisi, klonlama, embriyolarda kanser riski tanimlanmasi, organ gelistirme, yapay rahim gibi ilginç konularin yer aldigi kongrede, isin etik boyutu da uzun uzun tartisildi. Dünyada ilk tüp bebek uygulamasini gerçeklestiren ‘tüp bebegin babasi’ Ingiliz bilim adami Prof. Dr. Robert Edwards’in yani sira, embriyolarda genetik çalismalari dünyada ilk kez gerçeklestiren Prof. Dr. Yury Verlinsky ve Türkiye’de ilk mikroenjeksiyon, TESE ve preimplantasyon genetik tani yöntemlerini uygulayan Doç. Dr. Semra Kahraman gibi birçok ‘ilk’ ile görüsme firsatini buldugumuz kongrede verilen mesaj, genetik biliminin ‘gelecegin tedavi sekli’ olmasiydi. Tüp bebekte embriyoyu anne rahmine yerlestirmeden önce bunlara genetik tarama yapilarak, sadece saglikli olanlarin yerlestirilmesinin çok önemli oldugunu vurgulayan uzmanlar, ayrica hizli ilerleyen kök hücre çalismalarinin özellikle diyabet, Alzheimer, Parkinson gibi genetik hastaliklara sahip insanlara umut vaat ettigini belirtti. Genetikte tedavi amaçli ve hastaliklari ‘yok etme’ amaçli yapilan çalismalarinsa ahlaka kesinlikle aykiri olmadigi vurgulandi, örnek olarak da KKTC verildi. Çünkü Kibris’ta, preimplantasyon genetik tani sayesinde, 1990 yilindan beri yeni talasemi (Akdeniz Anemisi) hastalarina rastlanmiyor, yani embriyolara genetik tani yaparak anne rahmine sadece saglikli embriyolar yerlestirilmesiyle sadece saglikli çocuklar dünyaya getirilerek, hastaligin kökü kurutuldu…
Preimplantasyon genetik tani (PGT) belki de genetikte en önemli konulardan biri. Çünkü PGT, genetik hastaliklardan ‘arinmis’, saglikli bebekler dünyaya getirmek açisindan ideal bir yöntem. Ancak PGT yöntemini, talasemi (Akdeniz Anemisi) gibi birtakim ciddi genetik hastaliklara sahip olup bu hastaligi bebegine aktarmak istemeyen çiftlerin de yaptirmalarinda yarar var. Çünkü uzmanlara göre genetik hastaliklari “yok etmenin’ tek yolu preimplantasyon genetik tani. Tipki KKTC’de oldugu gibi. Organon ilaç firmasi ana sponsorlugunda Istanbul Memorial Hastanesi ve Chicago’daki Reproduktif Genetik Enstitüsü tarafindan düzenlenen kongrede görüstügümüz kongre baskani ve Istanbul Memorial Hastanesi Tüp Bebek Merkezi Baskani Doç. Dr. Semra Kahraman, saglikli nesiller için özellikle preimplantasyon genetik taninin çok önemli oldugunu vurguluyor. Bu konuya olan ilginin gün geçtikçe arttigini belirten Kahraman, “Dünyada preimplantasyon genetik tani yapilmis 5 bin civarinda vaka mevcut. Bu yöntem yapilarak dünyaya gelen saglikli bebek sayisi ise bin civarinda. Embriyolara genetik tani uygulanmasi giderek artan bir ilgi ve destek görmekte. Bu uygulamanin emniyeti ve sonuçlarina bakarak, bunun daha genis gruplara da uygulanmasi gerektigine karar verildi kongrede” diyor. ‘Kanser çalismalari’nda akla ilk gelen isimlerden Chicago Reproduktif Genetik Enstitüsü Baskani Prof. Dr. Yury Verlinsky, preimplantasyon genetik tani yönteminin kansere yatkin olan çiftler açisindan da çok önemli oldugunu vurguluyor. Verlinsky, “Özellikle de meme ve bagirsak kanseri gibi kanserlere erken tani koymak çok önemli. Yapmis oldugumuz çalismalarla kanser riski olan kisilerin, ‘kanserden uzak’ çocuklar dünyaya getirmelerini hedefliyoruz. Kanseri yok etmek, riski azaltmak, genetik yatkinligi ortadan kaldirmak ve kanser olusturabilecek genleri embriyolarda kesfedip, kanseri önlemek için yeni teknikler gelistirmeye çalisiyoruz. Kansersiz bebeklerin dünyaya gelmesini, kanser riskinin azalmasini amaçliyoruz. Gelismeler ise çok hizli ilerliyor” diyor.
Dünyada talasemi hastaligi nedeniyle incelenen ve preimplantasyon genetik tani sonucu dogan 50′den fazla bebek var. Kahraman, “Türkiye’de embriyolarda ilk talasemi tanisi 2001 yilinda Istanbul Memorial Hastanesi’nde gerçeklestirilmis ve HLA doku grubu uyumlu ilk bebek Can 2002 yili Nisan ayinda dünyaya gelmistir. Talasemi hastasi olan ablasi ile ayni doku grubuna sahip olarak dogan Can’in göbek kordonundan alinan kan donduruldu ve geçen günlerde Israil’de ablaya nakledilerek islem basari ile sonuçlandi” diyor. Preimplantasyon genetik taninin kullanilmasinin bir avantaji da anne rahmine daha az sayida saglikli embriyo vererek çogul gebelik riskinin önüne geçebilmek. Preimplantasyon genetik tani, bunun da saglanabilmesi açisindan önemli bir gelisme. Ilk tüp bebek uygulamasini 1978′de Ingiltere’deki Bourn Hall Klinik’te gerçeklestiren Prof. Dr. Robert Edwards’a, öncüsü oldugu tüp bebek uygulamalarindaki gelismeleri nasil buldugunu soruyoruz. “Gelismeler harika!” diyor Edwards. Avrupa Insan Embriyolojisi Dernegi kurucusu, Human Reproduction dergisinin kurucusu, RBM Online adli tip dergisinin yayin yönetmeni, Uluslar arasi Preimplantasyon Genetik Tani Birligi (PGDIS) yönetim kurulu üyesi olan Edwards, tüp bebek fikrinin, aklina 1955 yilinda takildigini söylüyor. Edwards, “Bugün tüp bebekle ilgili konusulan her seyi ben ve ekibim 1960′li yillarin basinda baslattim. Ben genetik egitimi aldim. Ayrica üreme sagligi ve embriyoloji konusunda da uzmanligimi tamamladim. 1960′li yillarda genetik uzmanlari embriyolar üzerinde üreme sagligiyla ilgili çalismalar yapmiyorlardi. Embriyologlar da genetikle ilgili bilgi sahibi degildi, bu ikisinin kombinasyonunu sadece ben yapmistim. Birçok çalisma ve bilimsel arastirma yaptiktan sonra sonunda tüp bebek uygulamasini gerçeklestirdim ve 1978 yilinda ilk tüp bebek olan Louise Brown dünyaya geldi” diyor. Louise Brown su an 25 yasinda ve evlenmek üzere…
Dokuz yil ugrastiktan sonra tüp bebek yöntemini gelistiren Prof. Edwards kadindan aldigi yumurtayla erkekten aldigi spermi laboratuar ortaminda döllendirdikten sonra, döllenmis yumurtayi (embriyo) tekrar annenin rahmine yerlestirerek Louise Brown’un dogmasina “yardimci oluyor”. Ve su an tüp bebek yöntemiyle dünya gelmis çocuk sayisi dünyada 1.500.000. “Çok iyi ögretmenlerim vardi” diyor ve söyle devam ediyor: “Su anki gelismeler harika. Özellikle de preimplantasyon genetik tani sayesinde hastaliklar hamile kalmadan tespit ediliyor. Tüp bebek yöntemi temelde degismedi, ama yöntemler gelistirildi ve modernlestirildi. Kibris çok güzel bir örnek. Orada preimplantasyon genetik tani sayesinde artik yeni talasemi hastalari dogmuyor. Hastalik yok edildi”. Edwards’in özel hayatini, hobilerini de merak ediyoruz elbette. Edwards anlatiyor: “Ben genetik ve tüp bebek alanlarinda çok çalistim, ama artik laboratuar çalismalari yapmiyorum. Su an dünyayi dolasiyorum, kongrelere katiliyorum. Yeni gelismeleri takip ederek mutlu oluyorum. RBM Online Dergisi’nin yayin yönetmeniyim. Yazilar yaziyorum. Bahçemdeki agaçlarla ilgileniyorum. Hepsini ben diktim. Bahçeme bakim yaparak desarj oluyorum. Özellikle de günesli, güzel havalarda bahçe islerine dalarak yemek yemeyi bile unutuyorum. Agaçlarimla o kadar ilgileniyorum ki, onlarin adeta bana ‘Çok tesekkür ederim’ dediklerini duyuyorum. Ayrica siyasetle ilgileniyorum. Bir zamanlar Ingiliz Isçi Partisi’nde yillarca siyaset yapmistim, Cambridge’de yillarca sansölye olarak görev yaptim. Kitap okumayi da çok seviyorum. Türkiye’ye gelmek beni çok mutlu etti. Çok hevesli genç Türk bilim adamlari var. Her seyi ögrenmek istiyorlar. Ingiliz ögrencilerimden çok daha merakli ve hevesliler. Türkiye bu bilim adamlariyla gurur duymali” diyor.
Dünyaca ünlü matematik dehaları, Hacettepe ve Louisiana Üniversiteleri iş birliği ile düzenlenen Matematik Konferansı’nda bir araya geldi.Hacettepe Üniversitesi Mehmet Akif Ersoy Konferans Salonu’nda Matematik Konferansı’nın açılışında, en yaşlı matematik dehası 87 yaşındaki Prof. Friedrich Kasch, katılımcılara buluşlarıyla ilgili bilgi verdi.Konferansta bulunmaktan gurur duyduğunu belirten Kasch, katılımcılara mucidi olduğu “Kasch halkaları ve modülleri” teorilerini anlattı. İspanya, ABD, Japonya, Romanya, Macaristan, İran, Hindistan ve İskoçya gibi 30 ülkeden 160 matematik dehası, 5 gün boyunca teoremlerini Türk araştırmacılarla paylaşacak. 
“Kızıl gezegen” olarak da bilinen Mars’ın toprağını mayıs ayından beri inceleyen “Zümrüd-ü Anka” (Phoenix) adlı robotun, Mars toprağında hayatın oluşumunu oldukça güç hale getiren bir kimyasal madde bulduğu bildirildi. Bilim adamlarının Mars’ın kuzey kutbu yakınında, Dünya’dakini andıran ve asparagas, yeşil bezelye ve şalgam yetiştirmeye elverişli araziler bulunduğu yönünde daha önce yaptıkları açıklamalara karşın, yapılan ikinci laboratuvar testleri, Mars toprağında kimyasal olarak aktif ve son derece yakıcı bir tuz olarak bilinen ”perchlorate” maddesinin bulunduğunu ortaya çıkardı. Bilim adamları bulunan maddenin perchlorate olduğunun doğrulanması halinde Mars toprağının hayat oluşumu için daha önce inanılandan daha az elverişli olduğunun açıklık kazanacağını söylediler. Görüşüne başvurulan, ancak Mars’taki araştırma ile ilgisi bulunmayan Brown Üniversitesinden bir jeolog olan Joh Mustard, bütün veriler belli olana kadar Mars toprağının potansiyel olarak hayatın oluşumunu destekleme ihtimalinin saklı tutulmasını kaydederek, ”ancak ilk bakışta bu tepkisel bir bileşik. Bu genelde hayatın oluşumu ile ilgisi olmayan bir madde” diye konuştu. Perchlorate maddesinin Dünya’da hem doğal halde hem de insan yapısı bir zehirleyici madde olarak, bazen toprakta ve yerüstü sularında bulunduğuna işaret eden uzmanlar, katı roket yakıtının ana maddesini oluşturan bu maddenin, havai fişeklerde ve diğer patlayıcı maddelerde kullanılan bir madde olduğuna dikkati çektiler.
ABD’deki düşünce kuruluşu RAND’in raporuna göre, ABD’lilerin ülkelerinin bu iki önemli alandaki rekabet gücünü kaybetmeye başladığı yönündeki endişelerine mahal yok. ABD, bilim ve teknoloji alanındaki üstlüğünü koruyor. ABD’nin Avrupa ve Japonya gibi ana rakiplerinin önünde gittiği belirtilen RAND’in raporunda, “Çin, Hindistan ve Güney Kore gibi gelişmekte olan ülkeler bilim ve teknolojide hızlı gelişme gösterdilerse de bu ülkeler dünyadaki buluşlar ve bilimsel üretimin hala küçük bir bölümünü karşılıyorlar” denildi. Rapora göre, dünyadaki bilimsel araştırma ve geliştirme harcamalarının yüzde 40′ı ABD’ye ait. ABD ayrıca dünyanın en iyi 40 üniversitesinin dörtte üçüne sahip ve Nobel ödüllülerin yüzde 70′ini istihdam ediyor. RAND’a göre ABD’nin bu üstünlüğünü korumasında yabancı öğrenciler, bilimadamları ve mühendislerin de çok önemli rolü bulunuyor. Raporda, ABD üniversitelerinden doktora derecesi alan yabancı bilimadamları ve mühendislerin yüzde 70′inin ABD’de kalmayı tercih ettiği bildirildi. ABD üniversitelerinin mühendislik alanında verdiği doktora derecelerinin yüzde 60′nın da yabancı öğrencilerce alındığı raporda belirtildi.